Ród Starków

Z Wiki Westeros
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ród Starków z Winterfell
Błąd przy generowaniu miniatury
Error code: 127
Herb Szary wilkor biegnący na białym polu
Dewiza Nadchodzi Zima
Siedziba Winterfell (dawniej)
Region Północ
Tytuł Namiestnik Północy (dawniej)
Lord Winterfell (dawniej)
Król Północy (dawniej)
Król Tridentu (dawniej)
Senior Ród Baratheonów z Królewskiej Przystani (tom 1)
Nikt; Suzeren (dawniej)
Ród Boltonów (tom 5.)
Młodsze linie Ród Greystarków
Ród Karstarków
Broń Rodowa Lód - Miecz z valyriańskiejj stali (zniszczony)
Założyciel Prawdopodobnie Bran Budowniczy
Założony Era Herosów

Ród Starków z Winterfell jest jednym z Wielkich Rodów Westeros i głównym rodem szlacheckim Północy. W dawnych czasach rządzili jako Królowie Północy; od Podboju Targaryena byli Namiestnikami Północy i rządzili jako lordowie. Ich siedziba, Winterfell, jest antycznym zamkiem słynącym z wytrzymałości.

Ich godłem jest wilkor biegnący po białym polu, a zawołanie brzmi "Nadchodzi Zima," co czyni je jedną z niewielu dewiz, które są przestrogą, a nie przechwałkami.[1] Kilka spośród postaci POV Pieśni Lodu i Ognia należy właśnie do rodu Starków.

Oprócz Karstarków z Karholdu, Starkowie z Winterfell mogą mieć innych dalekich krewnych na Północy, prawdopodobnie w Białym Porcie i Barrowton. [2] Niektórzy młodsi Starkowie utrzymywali też twierdze jako wasale lordów Winterfell.[3]

Kultura

Cechy

Członkowie rodziny mają zazwyczaj chudą budowę ciała i podłużną twarz, czarne włosy i szare oczy.[4][5][6][7][8]

W obecnie żyjącym pokoleniu kilku Starków (np. Arya, Bran Stark i Jon Snow) posiadają zdolność wcielania się w umysły swoich wilkorów jako wargowie, co pozwala im na doświadczanie wrażeń zwierząt[9] i patrzenia ich oczami. Najczęściej ma to miejsce podczas snu,[10][11] choć dzieci są też w stanie świadomie zrobić to na jawie, jeśli odpowiednio ćwiczą.[12][11]

Obyczaje

Starkowie tradycyjnie chowają zmarłych członków rodu w kryptach pod Winterfell.[13][14] Królowie Zimy i lordowie Winterfell otrzymują pomniki wykute na swoje podobieństwo, stojące obok grobowców, nie dotyczy to innych Starków.[15] Jedynymi wyjątkami są Brandon i Lyanna Stark, którym wyrzeźbiono pomniki na zlecenie ich brata, lorda Eddarda Starka.[15] Posągi królów i lordów trzymają na podołkach swoje miecze[14], co ma zapewnić duchom spokój i zamknąć je w ich grobowcach.[16][13] U stóp pomników znajdują się kamienne wilki.[17][14]

Starkowie tradycyjnie są wyznawcami starych bogów.[18][19][20][21] Po ślubie lorda Eddarda z lady Catelyn Tully, wierzącej w Siedmiu, w Winterfell powstał też mały sept dla uczczenia jej religii.[22]

Tradycją rodową są też przyjazne stosunki z Nocną Strażą.[15] Czwórka najmłodszych strażników, którzy kiedykolwiek otrzymali stanowisko Lorda Dowódcy, w tym Osric Stark, było braćmi, synami lub bękartami Królów Północy.[23]

Historia

Królowie Północy

Starkowie są antycznym rodem, pochodzącym od Brana Budowniczego, legendarnej postaci z Ery Herosów, który tysiące lat temu wzniósł ich rodową siedzibę w Winterfell oraz Mur. Byli Królami Północy przez osiem tysięcy lat[24], prawdopodobnie jako pierwszy tytuł ten nosił Budowniczy. Trzynasty Lord Dowódca Nocnej Straży, legendarny Nocny Król prawdopodobnie był Starkiem[25].

Starożytni Starkowie stopniowo pokonywali konkurencyjnych władców, takich jak Królowie Kurhanów na południu i Czerwoni Królowie na wschodzie.[26] Przez kilka tysiącleci byli niekwestionowanymi Królami Północy, a ich główni przeciwnicy, Boltonowie z Dreadfort, przysięgli im wierność około 1000 lat temu, zaprzestając tradycyjnego dla siebie obdzierania ludzi ze skór. W międzyczasie król Jon Stark przepędził piratów z Białego Noża i u jego ujścia wybudował Wilczy Barłóg. Ta twierdza często przyznawana była synom i wnukom Królów Północy; jedna z powstałych tą drogą odnóg rodziny, Greystarkowie, została wytępiona po sprzymierzeniu się z Boltonami przeciw Starkom.[27] Syn Króla Jona Rickard pokonał Króla Moczarów i poślubił jego córkę, przyłączając Przesmyk do domeny Winterfell pod rządami rodu Reedów.[15]

Gdy Andalowie próbowali podbić północ, król Theon Stark zawarł przymierze z Boltonami i pokonał Argosa Siedem Gwiazd w bitwie nad Płaczącą Wodą, po której zebrał flotę i pożeglował na Andalos. Tam zemścił się, plądrując ziemie i mordując setki osób. Podbił potem Trzy Siostry; walczył też przeciw Żelaznym Ludziom, odrzucając ich od Przylądka Krakena i Wyspy Niedźwiedziej oraz zabijając Ravosa Hoare'a. Zdobyte ziemie odzyskał potem król Loron Greyjoy, jednak po jego śmierci królowi Rodrikowi Starkowi udało się ponownie zająć Niedźwiedzią Wyspę. Według opowieści dokonał tego, wygrywając pojedynek zapaśniczy, choć niektórzy uczeni uważają je tylko za legendy.[28][15] Synowie i wnuki Rodrika odbili zaś Przylądek Krakena.[26] Król Theon zgniótł również rebelię w Strumienisku i wspomagał Nocną Straż w walce z Dzikimi.[26]

Ród Starków próbował podbić Trzy Siostry. Zapoczątkowało to konflikt między nimi, a Arrynami z Doliny, ponieważ mieszkańcy wysp po porażce w gwałcie na Trzech Siostrach poprosili o pomoc Mathosa II Arryna, Króla Gór i Doliny. Wojna Za Wodą trwała tysiąc lat, podczas których Starkowie trzykrotnie lądowali na Paluchach.[29][30] Za czasów stuletniego panowania króla Edrica Starka Wilczy Barłóg, i tak już spalony przez Arrynów, został zajęty przez handlarzy niewolników ze Stopni. Prawnuk Edrica, król Brandon "Lodooki", odbił Wilczy Barłóg.[27] Po tysiącletniej wojnie Arrynowie zwyciężyli i już zawsze władali Trzema Siostrami.[29]

Kilka stuleci przed Podbojem Aegona,[N 1] ród Manderlych został wygnany znad Manderu przez lorda Lorimara Peake'a w czasach panowania Perceona II Gardenera, Króla Reach.[26] Starkowie powitali ich na Północy i przyjęli złożoną przez nich przysięgę wierności, po czym nadali im Wilczy Barłóg wraz z przyległymi ziemiami. Manderly'owie doprowadzili tam wkrótce do powstania Białego Portu.[31][32][33]

Około 700 BC Karlon Stark, młodszy syn z Winterfell, pomógł zdławić bunt jednego z lordów. W nagrodę otrzymał ziemię, na której wybudował twierdzę nazwaną Karl's Hold. Z biegiem czasu zamek stał się znany jako Karhold, a potomkowie Karlona utworzyli Ród Karstarków.[34]

Król Brandon Żeglarz podjął próbę przepłynięcia przez Morze Zachodzącego Słońca, jednak nigdy nie wrócił do domu. Jego syn, również nazwany Brandon, w rozpaczy spalił całą flotę północy.[15] Od tamtego czasu Starkowie już nigdy nie posiadali okrętów.[35]

Starkowie pomogli odeprzeć kilka dużych inwazji dzikich, na przykład gdy wraz ze swoimi chorążymi Umberami pokonali Królów Za Murem - braci Gendela i Gorne'a trzy tysiące lat temu.[36] Bael Bard podobno spłodził zaś syna dziewiczej córce Brandona bez córki. Zginął potem z ręki własnego potomka, który nie wiedział, że Bael jest jego ojcem.[37]

Dynastia Targaryenów

Ostatnim Królem Północy był Torrhen, Król, Który Klęknął, który poddał się Aegonowi Zdobywcy na koniec Podboju. Od tego czasu Starkowie rządzili Północą w imieniu Władcy Siedmiu Królestw jako Namiestnicy Północy.[38] Królowa Rhaenys Targaryen zaaranżowała małżeństwo córki Torrhena z Ronnelem Arrynem, lordem Orlego Gniazda, próbując bardziej związać nowo powstałe królestwo.[39][40] W Cytadeli znajdują się pisma, z których wynika, że Torrhen zgodził się na to po gwałtownych protestach, zaś jego synowie odmówili przyjścia na ślub.[39] Synowie ostatniego króla nie pogodzili się z panowaniem Targaryenów. Niektórzy proponowali zorganizowanie rebelii i wzniesienie chorągwi Starków,[39] ale nie wiadomo, czy bunt rzeczywiście wybuchł.

Podczas panowania króla Jaehaerysa I lord Stark[N 2] nadał ziemię, której nazwę zmieniono na Nowy Dar, Nocnej Straży. Choć obecnie mawia się, że lord zrobił to z radością, w rzeczywistości został zmuszony przez króla Jaehaerysa i królową Alysanne. Jego brat wysłał do Cytadeli listy, pytając, czy znane są precedensowe przypadki wymuszonej donacji własności. Wynika z tego, że Starkowie czuli się wówczas rozgoryczeni, oddając część swoich ziem, a maester Yandel wierzy, że mógł to być powód, dla którego lord Ellard Stark poparł Laenora Velaryona przeciwko księciu Viserysowi Targaryenowi podczas Wielkiej Rady w roku 101 AC.[39]

W 129AC, gdy rozpoczął się Taniec Smoków, książę Jacaerys Velaryon zwerbował lorda Cregana Starka, by poparł jego matkę Rhaenyrę Targaryen, mimo że Północ uznawana była za zbyt odległą, by mogła mieć większy wpływ na wojnę[41]. Przeszło to do historii jako Pakt Lodu i Ognia[39]. Cregan zwlekał z przysłaniem królowej pomocy, ponieważ chciał zachować możliwie najwięcej ludzi do zebrania plonów przed nadejściem zimy.[42] Kiedy zima się zaczęła, Cregan poprowadził do Królewskiej Przystani olbrzymią armię bezdzietnych, bezdomnych, samotnych, starców i młodszych synów. Na miejsce przybył jednak już po tym, jak Aegon II Targaryen został otruty. Miał nadzieję ukarać lordów, którzy go popierali, ale lord Corlys Velaryon wysłał już kruki z nawoływaniem do zawarcia pokoju. Podzczas gdy dwór oczekiwał na odpowiedź, Cregan rządził w stolicy i aresztował wszystkie osoby zamieszane w śmierć Aegona II. Zastraszony młody król Aegon III Targaryen mianował go swoim Namiestnikiem. Cregan piastował ten urząd jedynie przez jeden dzień, znany jako Godzina Wilka i w tym czasie skazał dwudziestu jeden z dwudziestu dwóch swoich więźniów. Jedynym oszczędzonym był lord Corlys; król Aegon III ułaskawił go i przywrócił mu tytuły; Stark zezwolił na to, gdy Alysanne Blackwood zaproponowała mu swoją rękę. Cregan powrócił na północ następnego dnia.[43]

Dziedzic Cregana, Rickon, wziął udział w podboju Dorne za rządów króla Daerona I. Zginał w jednej z ostatnich bitew pod Słoneczną Włócznią.[39] Lord Barthogan Stark, młodszy syn Cregana, wkrótce potem także zginął podczas rebelii na Skagos za panowania Daerona II Targaryena.[44] Na początków panowania Aerysa I lord Beron Stark, wnuk Cregana, zwołał chorągwie do walki z lordem Dagon Greyjoy.[45] Został śmiertelnie ranny w bitwie i podczas gdy powoli gasł z powodu odniesionych obrażeń, jego żona i kilka innych niedawno owdowiałych żon Starków zaczęło zaciekle walczyć o sukcesję. Potencjalnych spadkobierców było wielu.[46][47]

W 226AC Raymun Rudobrody, Król Za Murem, poprowadził inwazję dzikich. Lord Willam Stark z Winterfell i lord Harmond Umber z Ostatniego Domostwa spotkali się z zastępem dzikim w walnej bitwie na brzegu Długiego Jeziora. Lord Willam zginął z ręki Raymuna. Jego młodszy brat Artos Stark pomścił go, zabijając Króla Za Murem.[48][36]

Rebelia Roberta

Lord Rickard Stark pod wpływem nacisków ze strony maestera Walysa poszukiwał okazji do zawarcia sojuszy na południu.[49] Wysłał swojego drugiego, ośmioletniego syna Eddarda do Orlego Gniazda jako podopiecznego lorda Jona Arryna. Ned zaprzyjaźnił się tam z innym wychowankiem lorda, Robertem Baratheonem[22][50]. Rickard zaręczył też swojego dziedzica Brandona z Catelyn Tully, córką lorda Hostera z Riverrun[50], a jedyną córkę Lyannę z Robertem, lordem Końca Burzy[51][52]. W 281AC cała czwórka dzieci Rickarda oglądała turniej w Harrenhal, gdzie spotkali też Howlanda Reeda. Po wygraniu finałowego pojedynku turnieju, książę Rhaegar Targaryen koronował Lyannę na Królową Miłości i Piękna, pomijając własną żonę, dornijską księżniczkę Elię Martell.

W 282AC Brandon Stark przebywał w Riverrun, gdy ogłoszono datę jego ślubu z Catelyn Tully. Petyr Baelish, wychowanek lorda Hostera, kochał dziewczynę od lat i wyzwał Starka na pojedynek o jej rękę. Brandon wygrał, ale na prośbę narzeczonej nie zabił rywala.[53][54][55][6] Po pojedynku wyjechał, obiecując, że wkrótce wróci.[6] W drodze powrotnej do Riverrun usłyszał jednak o porwaniu Lyanny przez księcia Rhaegara i skierował się do Królewskiej Przystani, gdzie król Aerys II aresztował go za nastawianie na życie następcy tronu. Rickard, który jechał z orszakiem ślubnym do domu Tullych, został wezwany na dwór, by odpowiedzieć za zbrodnię swojego syna. Obaj zostali straceni; Rickarda Szalony Król spalił żywcem, Brandon zaś udusił się, próbując go ratować.[56][18][57] Po egzekucjach król Aerys zażądał od Jona Arryna, by przysłał mu głowy swoich byłych podopiecznych, Eddarda Starka i Roberta Baratheona. Lord Orlega Gniazda odmówił jednak, w zamian zwołując chorągwie w akcie buntu.[22][58] To wydarzenie postrzegane jest jako rozpoczęcie Rebelii Roberta.[58]

Po rozpoczęciu wojny Eddard wyruszył na północ, by zwołać chorążych.[30] Potem pomaszerował na południe i odniósł znaczące zwycięstwo w bitwie Dzwonów, ratując swojego przyjaciela Roberta.[59] Następnie udał się do Riverrun, gdzie poślubił niedoszłą żonę swojego zmarłego brata Brandona, Catelyn Tully. Dzięki temu ród Tullych dołączył do sojuszu rebeliantów.[60][50] Jako jeden z głównych dowódców tej wojny, Ned przejął zwierzchnictwo nad armią buntowników po bitwie nad Tridentem i podążał za niedobitkami wojsk Rhaegara aż do Królewskiej Przystani.

Ned przybył jednak do stolicy już po tym, jak lord Tywin Lannisterzdobył i złupił; w zamku zastał martwego Aerysa II oraz ser Jaimego Lannistera siedzącego na Żelaznym Tronie.[61] Miał poważny zatarg z Robertem, gdy ten zaakceptował pomoc Lannisterów i nie potępił zamordowania przez nich żony, córeczki i niemowlęcego syna Rhaegara. Następnego dnia Eddard pojechał na południe zakończyć oblężenie Końca Burzy.[61] Potem wraz z sześcioma towarzyszami udał się do prywatnej fortecy Rhaegara, Wieży Radości, aby odbić Lyannę.[62] Walczyli z trzema stacjonującymi tam królewskimi gwardzistami, z których ręki zginęli wszyscy poza Nedem i Howlandem Reedem.[62] Eddard zastał siostrę umierającą w zakrwawionym łożu, ściskającą w dłoni płatki róż, martwe i poczerniałe.[51] Wymusiła na nim obietnicę, której treść jest nieznana, ale która nawiedzała Neda już zawsze. Wspólna rozpacz po śmierci Lyanny na nowo połączyła Eddarda i Roberta, którzy pogodzili się.[61]

Eddard powrócił do domu wraz z bękarcim synem Jonem,[50] którego matką była rzekomo Wylla[61] i na miejscu zastał przybyłą z Riverrun Catelyn, która zaprezentowała mu syna z prawego łoża, Robba. Ned pochował ciało Lyanny w kryptach Winterfell obok ojca i brata.[51] Najmłodszy z braci, Benjen, dołączył do Nocnej Straży w przeciągu kilku miesięcy od powrotu Neda z wojny.[63] Uzdolniony zwiadowca,[64] Benjen ostatecznie został Pierwszym Zwiadowcą w Czarnym Zamku.[65] Eddard zaś walczył potem w rebelii Greyjoyów w 289AC, a po jej stłumieniu wziął syna Balona Greyjoya, Theona, ze sobą do Winterfell, jako zakładnika, który zapewni lojalność Władcy Żelaznych Wysp.[51] Eddard rządził północą w imieniu Roberta, trzymając się z dala od plecionej intrygami polityki Królewskiej Przystani.[66]

Bieżące wydarzenia

Gra o Tron

Eddard Stark ‎- © 2012 John Picacio

Po śmierci swojego Namiestnika, lorda Jona Arryna, król Robert I Baratheon wyrusza do Winterfell, by zaoferować to stanowisko lordowi Eddardowi Starkowi.[22][51] Do zamku dostarczony zostaje jednak list od Lysy Arryn, wdowy po Jonie i siostry żony Neda, Catelyn, w którym twierdzi ona, że za nagłą śmiercią jej męża stoją Lannisterowie. Pod naciskiem żony lord Stark niechętnie przyjmuje proponowaną posadę, razem z ofertą zaręczenia swojej córki Sansy z księciem Joffreyem Baratheonem.[50] Podczas wizyty królewskiego orszaku drugi syn Eddarda, Bran, przez przypadek staje się świadkiem sceny, gdy królowa Cersei Lannister uprawia seks ze swoim bliźniaczym bratem, ser Jaimem.[66] Jaime wypycha chłopca z okna wieży, chcąc go zabić, aby utrzymać ten romans w sekrecie.[66] Bran przeżywa jednak, choć staje się kaleką i leży w śpiączce.[67][68] Eddard jedzie do Królewskiej Przystani wraz z córkami, Sansą i Aryą, zaś Catelyn pozostaje w Winterfell z ich synami. W międzyczasie bękart Neda, Jon Snow, udaje się ze swoim stryjem Benjenem na północ, by dołączyć do Nocnej Straży. Rozpacz Catelyn nad Branem jest bezdenna; przez to ignoruje ona swoje obowiązki jako zarządcy. Do rzeczywistości sprowadza ją wstrząs - zamach na życie syna, uniemożliwiony jedynie dzięki jego wilkorowi. Leżący w śpiączce Bran zaczyna doznawać wizji jako Trójoka Wrona.

Niedaleko rubinowego brodu i rozstajów Arya broni swojego przyjaciela Mycaha przed agresją księcia Joffreya, co wyprowadza z równowagi Sansę. Konflikt zaostrza się, gdy wilkor Sansy, Dama, zostaje skazany na śmierć zamiast suki Aryi, Nymerii, która uciekła. W Królewskiej Przystani Eddard ze złością odkrywa, że korona jest ciężko zadłużona (w znacznej części u lorda Tywina Lannistera), a Robert zamierza wyprawić na jego cześć huczny turniej. Po przejęciu obowiązków Namiestnika, Ned przydziela dwudziestu swoich domowych strażników, by pomagali złotym płaszczom w utrzymywaniu porządku w stolicy.

Ned prowadzi śledztwo w sprawie śmierci Jona Arryna i stwierdza, że przyglądał się on bękartom króla. Gdy Robert zwołuje posiedzenie małej rady, by zaaranżować zamach na wygnaną Daenerys Targaryen, która wyszła za potężnego dothrackiego khala, odmawia zaakceptowania morderstwa i rezygnuje z posady. Na ulicy zostaje jednak osaczony przez ludzi Lannisterów w odwecie za porwanie Tyriona Lannistera przez Catelyn, której Petyr Baelish wmówił, że jest on odpowiedzialny za zamach na życie Brana. Ned łamie nogę, a jego najlepsi ludzie giną, on sam jednak przeżywa. Robert przywraca go na stanowisko Namiestnika i przed wyjazdem na polowanie nakazuje mu zasiąść na Żelaznym Tronie. Wykorzystując swoje uprawnienia, Ned wysyła wtedy żołnierzy, między innymi dwudziestu własnych, by powstrzymali najeżdżającego dorzecze ser Gregora Clegane'a. Ataki Góry odbywały się z rozkazu lorda Lannistera, który chciał wywabić Neda w pole. Ponieważ jednak lord Stark był ranny, nie mógł zostać pojmany i wymieniony za Tyriona. Ludzie wysłani po Gregora zostali wciągnięci w zasadzkę i wielu z nich zginęło.

Na Murze Jon Snow musi znosić kuratelę okrutnego ser Allisera Thorne'a, w międzyczasie zdobywając przyjaciół takich jak Samwell Tarly i ucząc się od swoich przełożonych. Styka się także ze zwiastunem zła, które być może kryje się za Murem, gdy zwłoki dwóch ludzi jego stryja powstają z martwych i szaleją na Czarnym Zamku; Jon ratuje Lorda Dowódcę Nocnej Straży, Jeora Mormonta, przed śmiercią z ręki jednego z upiorów.

Ostatecznie Ned dochodzi do tego samego wniosku, co Jon Arryn: że dzieci królowej Cersei nie spłodził Robert, ale są one bękartami zrodzonymi z kazirodczego związku bliźniaków Lannisterów; stwierdza również, że to z powodu tego sekretu Jon został zamordowany. Oznajmia Cersei, że zna prawdę i ostrzega, by uciekła z miasta. Zleciwszy lordowi Baelishowi przekupienie złotych płaszczy, po śmierci Roberta w wypadku na polowaniu staje do konfrontacji z królową, twierdząc, że teraz zgodnie z prawem królem jest Stannis Baratheon. Littlefinger zdradza Neda - jego ludzie zostają wyrżnięci przez strażników miejskich Janosa Slynta, a on sam wtrącony do czarnego lochu. Sansa staje się zakładniczką w Czerwonej Twierdzy, za to Aryi udaje się uciec z pomocą Syrio Forela, nauczyciela szermierki, wynajętego dla niej przez ojca.

Robb Stark, dowiedziawszy się o wydarzeniach w stolicy, zwołuje chorążych Winterfell i maszeruje na południe. Catelyn zawiera układ małżeński z Freyami w ramach ceny za przejście przez Trident, dzięki czemu jej syn przełamuje hegemonię Lannisterów w dorzeczu, udaje mu się też pojmać Królobójcę. Ned początkowo nie zgadza się uznać Joffreya za faktycznego króla, ostatecznie jednak zmienia zdanie, chcąc zapewnić bezpieczeństwo Sansie. Gdy jednak publicznie ogłasza swoje poparcie dla nowego władcy, kapryśny chłopak zamiast wysłać go na Mur zarządza jego natychmiastową egzekucję. Lordowie na radzie wojennej Robba w Riverrun obwołują go Królem Północy i Tridentu, dokonując secesji od królestwa podległego Żelaznemu Tronowi. W międzyczasie Benjen nie wraca zza Muru i zostaje uznany za zaginionego, zaś Jon Snow (po krótkim rozważaniu nad przyłączeniem się do armii przyrodniego brata), bierze udział w wielkiej wyprawie, mającej ocenić zagrożenie ze strony Innych i dzikich oraz zdecydować o jego przyszłości.

Starcie Królów

Błąd przy generowaniu miniatury
Error code: 127
Król Robb prowadzi udaną inwazję na Krainy Zachodu – Tomasz Jedruszek. © Fantasy Flight Games

Powierzając lordowi Roose'owi Boltonowi dowództwo nad żołnierzami wokół Tridentu, król Robb przypuszcza udaną inwazję na Krainy Zachodu, odnosząc serię zwycięstw nad chorążymi Lannisterów. Chcąc zyskać sojuszników, wysyła podopiecznego Eddarda, Theona Greyjoya, do jego ojca Balona, a swoją matkę Catelyn do Renly'ego Baratheona. Niestety Theon przyłącza się do swojej rodziny i wraz z nią atakuje północ, zaś odniesiony przez Catelyn dyplomatyczny sukces przepada, gdy Renly zostaje zamordowany przez cień urodzony przez Melisandre. Zaprzysiężona tarcza Renly'ego, Brienne z Tarthu, podejmuje służbę u lady Stark.

Arya jedzie na północ z Yorenem i jego nowymi rekrutami do Nocnej Straży, między innymi z bękartem króla Roberta - Gendrym. Ich konwój zostaje jednak zaatakowany przez ludzi Zachodu w mieście Oka Boga, a ona sama staje się jeńcem. W Harrenhal jest świadkiem niezliczonych okrucieństw, ale pozostaje silna; rękami tajemniczego zabójcy Jaquena H'ghara doprowadza do śmierci kilku swych oprawców, a wreszcie uwalnia siebie i grupę więźniów z Północy. Po zajęciu zamku przez Roose'a Boltona, pozostająca incognito Arya zostaje mianowana jego podczaszym. Nie ufa chorążemu swojego ojca i ucieka z Harrenhal, gdy planuje on oddać go Vargo Hoatowi. W międzyczasie Sansa pozostaje zakładniczką w Czerwonej Twierdzy, zaręczona z królem Joffreyem, który znęca się nad nią. Dziewczyna nawiązuje jednak nić porozumienia z Sandorem Cleganem i Dontosem Hollardem.

W Winterfell tytularne rządy sprawuje Bran, a maester Luwin i ser Rodrik Cassel w jego imieniu zajmują się sprawami takimi jak święto zbiorów, spadek po Hornwoodach i okrucieństwa, których dopuszcza się Ramsay Snow, Bękart Boltona. Dzięki wskazówkom udzielanym przez dzieci Reedów, Jojena i Meerę, Bran wyostrza swój zielony wzrok i uczy się zmiany skór. Gdy ser Rodrik Cassel prowadzi sześciuset ludzi do bitwy z dowodzonymi przez Dagmera Rozciętą Gębę Żelaznymi Ludźmi, Theon Greyjoy zdobywa Winterfell. Wracając do zamku, Rodrik i jego żołnierze próbują wynegocjować od niego zwrot twierdzy, ale zostają zdradzeni i otoczeni przez Ramsaya. Luwin i Rodrik zostają śmiertelnie zranieni przez ludzi bękarta, a Theon trafia do niewoli podczas plądrowania zamku przez Boltonów.[69] Bran i Rickon, przez wszystkich uznawani za zamordowanych przez Greyjoya, opuszczają krypty Winterfell po odejściu Boltonów. Chłopcy Starków rozdzielają się i kierują w stronę odległych kryjówek na północy.[13]

Benjen pozostaje zaginiony za Murem. Jon Snow przyłącza się do wyprawy zwiadowczej Qhorina Półrękiego w Wąwozie Pisków i w jej trakcie odmawia wykonania rozkazu zabicia włóczniczki o imieniu Ygritte. Wracając do Lorda Dowódcy Jeora Mormonta, napotykają bandę dzikich pod przywództwem Grzechoczącej Koszuli. Snow, zgodnie z poleceniem Qhorina, przyłącza się do dzikich jako podwójny agent i, zmuszony do potwierdzenia szczerości swoich intencji, zabija Półrękiego. Ygritte, teraz członkini oddziału Grzechoczącej Koszuli, poręcza za Jona.

Nawałnica Mieczy

Błąd przy generowaniu miniatury
Error code: 127
Freyowie zamordowali Robba Starka, a do jego bezgłowego ciała przyszyli łeb jego wilkora. Zippo514 ©

Po porażce Stannisa Baratheona w bitwie nad Czarnym Nurtem oraz zawarciu przez Tyrellów i Martellów sojuszu z Lannisterami, siły Starków i Tullych są osamotnione wobec wrogów z południa i zagrożenia ze strony Greyjoyów na północy.

Ramsay zrzuca odpowiedzialność za rzeź w Winterfell na Theona i jego Żelaznych Ludzi.[70] Wieści o rzekomej śmierci Brana i Rickona doprowadzają do dwóch fatalnych w skutkach decyzji. Catelyn uwalnia Jaime'a Lannistera i wysyła go z Brienne do Królewskiej Przystani w desperackiej próbie wymienienia go na swoje córki, za co zostaje skazana na areszt domowy w Riverrun. Robb natomiast wraca z kampanii na Zachodzie ze świeżo poślubioną córką pomniejszego chorążego Lannisterów, Jeyne Westerling, która pocieszyła go, gdy rozpaczał za braćmi. W efekcie Freyowie wycofują się z sojuszu ze Starkami.

W międzyczasie złakniony zemsty lord Rickard Karstark, nie mogąc wziąć odwetu na Królobójcy, zabija dwóch jeńców z rodu Lannisterów i zostaje za to przez Robba stracony, w wyniku czego króla opuszczają lojalni chorążowie. Lord Walder Frey akceptuje propozycję Robba, by wybaczyć mu zerwanie kontraktu małżeńskiego i w zamian wydać swoją córkę za wujka króla, lorda Edmure'a Tully'ego. Robb i Catelyn wraz z trzema i pół tysiącami najlepszych żołnierzy północy jadą na ślub do Bliźniaków.

Bran wędruje na północ z Hodorem, Jojenem i Meerą Reed oraz swoim wilkorem, Latem. Przechodzą za Mur w Nocnym Forcie dzięki pomocy ze strony Sama Tarly'ego i Zimnorękiego.

Dalej na północy Jon Snow integruje się z wolnymi ludźmi, nawiązując romans z Ygritte oraz zaprzyjaźniając się z Mancem Rayderem, Królem Za Murem i innymi dzikimi dowódcami. Przedostaje się przez Mur razem ze Styrem, Magnarem Thennu, po czym ucieka do Czarnego Zamku w porę, by przygotować go na odparcie ataku. Kiedy bitwa zaczyna się się, Jon obejmuje dowodzenie po śmierci Donala Noye. Podczas walki Ygritte ginie. Jon sprawuje się dobrze do momentu, gdy przyjeżdżają jego rywale, Alliser Thorne i Janos Slynt, i aresztują go za domniemane złamanie ślubów. Wysyłają go pod białą flagą, by pod pozorem negocjacji zamordował Mance'a Raydera. Nim jednak Jon tego dokonuje, nagły atak wojsk Stannisa Baratheona rozbija zastęp dzikich. Po bitwie Snow zostaje wybrany Lordem Dowódcą Nocnej Straży dzięki akcji swojego przyjaciela, Sama Tarly'ego.

Zaręczyny Sansy z królem Joffreyem zostają zerwane, gdy nową narzeczoną władcy staje się Margaery Tyrell. Starkówna zaczyna się obracać wokół przebywających w stolicy kobiet Tyrellów i niemal dochodzi do jej zaręczyn z Willasem Tyrellem, zamiast tego jednak zostaje wydana za Tyriona Lannistera; swojego związku nigdy nie konsumują. Para zostaje oskarżona o otrucie Joffreya na jego uczcie weselnej; w rzeczywistości morderstwo to zaaranżowali Petyr Baelish i Olenna Tyrell. Littlefinger przemyca Sansę ze stolicy na statku, zabijając przy tym jej przyjaciela, a swojego pionka, Dontosa Hollarda. Przywozi dziewczynę do Orlego Gniazda i poślubia jej ciotkę, Lysę Tully. Baelish ukrywa tożsamość Sansy, przedstawiając ją jako swoją naturalną córkę, Alayne. Gdy pijana Lysa oskarża siostrzenicę o próby uwodzenia Petyra i wyjawia, że Jona Arryna w rzeczywistości zabiła ona wraz z Baelishem, Littlefinger wypycha ją przez Księżycowe Drzwi.[71]

Arya przemierza dorzecze, nieświadomie wchodząc w umysł swojej zaginionej wilkorzycy Nymerii i zabijając kilku goniących ją najemników z Dzielnych Kompanionów. Przyłącza się do bractwa bez chorągwi, którego założycielami byli między innymi strażnicy z Winterfell, Alyn i Harwin. Zostaje jednak porwana przez Ogara, który ma nadzieję wymienić ją na okup na weselu Edmure'a. Robb wyznacza swojego dziedzica (zapewne Jona Snowa, mimo jego ślubów złożonych Nocnej Straży) i rusza na północ by odbić ojczystą ziemię z rąk Greyjoyów, po drodze zatrzymując się w Bliźnikach na ślubie swojego wuja. Okazuje się jednak, że lord Frey spiskował z Tywinem Lannisterem i zdradzieckim Roosem Boltonem - Robb, Catelyn i wielu spośród ich chorążych zostaje z pogwałceniem prawa gościnności wymordowanych na Krwawych Godach.[72]

Ponieważ Bran i Rickon są uznawani za zmarłych, a Sansa i Arya za zaginione, w oczach świata ród Starków jest wymarły. Na stanowisku Namiestników Północy zastępują ich Boltonowie. Większość ludzi dorzecza powraca do królewskiego pokoju, a lordowie północy niechętnie akceptują zwierzchność Dreadfort. Ogar przywozi Aryę do Orlego Gniazda, chcąc wziąć za nią okup od lady Lysy, jednak po drodze atakują ich ludzie Góry, a Sandor zostaje dźgnięty. Starkówna porzuca umierającego Ogara i żelazną monetą podarowaną jej przez Jaquena H'ghara płaci za rejs na drugi brzeg Wąskiego Morza na galeasie Córka Tytana.[73]

Uczta dla Wron

Sansa pozostaje w Dolinie, gdzie matkuje swojemu kuzynowi, lordowi Robertowi Arrynowi. Littlefinger układa plan ujawnienia jej tożsamości i wydania jej za dziedzica Orlego Gniazda, Harrolda Hardynga, by ostatecznie wykorzystać rycerzy Doliny do odbicia północy w jej imieniu.[74][75]

Arya dociera do Braavos, gdzie podejmuje szkolenie w Domu Czerni i Bieli, chcąc stać się zabójcą bez twarzy.[76]

Żołnierze noszący barwy Starków zostają wyrzuceni na brzegi Cichej Wyspy. Jak twierdzi Starszy Brat, są oni chowani obok swoich wrogów.[77]

Taniec ze Smokami

Lord Dowódca Jon Snow rozpoczyna trudny sojusz z wolnymi ludźmi, ścina krnąbrnego Janosa Slynta i stara się taktownie odnosić do władczego Stannisa Baratheona. Odrzuca propozycję króla, który oferuje mu, że uczyni go pełnoprawnym Starkiem, Lordem Winterfell i ożeni go z "księżniczką dzikich", Val. Służy jednak Stannisowi radą, wydatnie pomagając w kampaniach przeciwko Boltonom i Greyjoyom.

W Winterfell przyjaciółka Sansy, Jeyne Poole zostaje wydana za Ramsaya Boltona jako odnaleziona "Arya Stark", co ma zalegalizować panowanie Boltonów nad północą i pretensje Ramsaya do tytułu Lorda Winterfell.[49] Zamaskowany Mance Rayder, wysłany przez Jona, werbuje złamanego Theona Greyjoya, by ocalił dziewczynę i dostarczył do Stannisa.[78] Gdy Snow po otrzymaniu podburzającego listu wydaje Straży rozkaz odbicia Winterfell od Ramsaya, starci oficerowie ostatecznie obracają się przeciw niemu za sprzymierzanie się z dzikimi i mieszanie w wewnętrzne interesy królestwa.[79]

Bran dociera do jaskini trójokiej wrony, gdzie spotyka ostatnie zielone oczy i Dzieci Lasu. Zaczyna dopracowywać swoje coraz bardziej zaawansowane umiejętności jasnowidzenia.[80] Rickon, Osha i Kudłacz podobno przebywają na Skagos, gdzie lord Wyman Manderly wysyła Davosa Seaworhta na poszukiwanie najmłodszego Starka. Dzięki temu Stannis będzie mógł zwołać ludzi północy, aby walczyli za niego.[27]

Ród Starków pod koniec trzeciego stulecia

Znani Starkowie występujący podczas wydarzeń opisanych w Pieśni Lodu i Ognia to:

Domownicy

Historyczni członkowie rodu

Rodowód rodu Starków sprzed około 100AC nie został precyzyjnie określony, jednak postaci wymienione poniżej są ułożone w przybliżonym porządku chronologicznym.

Królowie Zimy (Królowie Północy)

Poniżej wymienieni znani Królowie Północy ułożeni są w przybliżonym porządku chronologicznym, ich dokładny rodowód nie jest jednak określony i część podanych informacji może być sprzeczna.

Starożytność
Wilczy Barłóg
Stulecia przed Podbojem
Nieznany okres
Krypty

Obchodząc krypty Winterfell w 66. rozdziale Gry o Tron, Bran Stark widzi posągi królów Jona, Rickarda, Theona, Brandona Żeglarza, Brandona Podpalacza, Rodrika i Torrhena.[15] Nie jest pewne, czy kolejność grobów odpowiada chronologii ich panowania.

Opuszczając krypty w 69. rozdziale Starcia Królów, Bran widzi pomniki królów Torrhena, Edwyna, Theona, Brandona Podpalacza, Brandona Żeglarza, Joraha, Jonosa, Brandona Złego, Waltona, Edderiona, Eyrona, Benjena Słodkiego, Benjena Gorzkiego i Edricka.[13] Również nie wiadomo, czy jest to chronologiczna kolejność ich panowania.

W 41. rozdziale Tańca ze Smokami Theon Greyjoy wspomina nazwiska kilku Starków posiadających pomniki, są to królowie Edrick, Brandon Żeglarz i Theon.[16]

Lordowie Dowódcy Nocnej Straży

Namiestnicy Północy

Potomkowie Cregana

Potomkowie Berona

Potomkowie Rickarda

Rodzina

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Benjen
 
Lysa Locke
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Gilliane Glover
 
Rickon
 
 
 
Bennard
 
Margaret Karstark
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Benjen
 
Brandon
 
Elric
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Arra Norrey
 
 
 
 
 
Cregan
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lynara
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Alysanne Blackwood
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jeyne Manderly
 
Rickon
 
Sarra
 
Alys
 
Raya
 
Mariah
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sansa
 
Jonnel
 
 
Lyanna
 
Barthogan
 
Wylla Fenn
 
Brandon
 
Alys Karstark
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jon Umber
 
Serena
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Edric
 
 
 
 
 
Lonnel Snow
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Cregard
 
Torrhen
 
Aregelle
 
Robard Cerwyn
 
Arrana
 
Osric Umber
 
Rodwell
 
Myriame Manderly
 
Beron
 
Lorra Royce
 
Arsa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ród Cerwynów
 
 
 
 
 
Ród Umberów
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ród Starków
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Beron
 
Lorra Royce
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Donnor
 
Lyanne Glover
 
Willam
 
Melantha Blackwood
 
Artos
 
Lysara Karstark
 
Berena
 
Alysanne
 
Errold
 
Rodrik
 
Arya Flint
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Brandon
 
 
Edwyle
 
Marna Locke
 
Jocelyn
 
Benedict Royce
 
Brandon
 
Benjen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ród Royce'ów
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Rickard
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lyarra
 
Branda
 
Harrold Rogers
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Brandon
 
Nieznana
 
Eddard
"Ned"
 
Catelyn
Tully
 
Lyanna
 
Benjen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jon Snow
 
Robb
 
Jeyne
Westerling
 
Sansa
 
Tyrion
Lannister
 
Arya
 
Brandon
"Bran"
 
Rickon
 
 
 
 


Zaprzysiężone rody

Cytaty

Zimy są ciężkie, ale Starkowie przetrwają. Zawsze dajemy sobie radę.[51]

- Eddard Stark do Roberta Baratheona


Mógłbym pomyśleć, że letnia gorączka pasuje do was, Starków. Tu, na południu, powiadają, że wszyscy jesteście z lodu i roztapiacie się, jeśli przekroczycie Przesmyk.[90]

- Petyr Baelish do Eddarda Starka


Tyrion: Was, Starków, trudno zabić.

Robb: Wy, Lannisterowie, lepiej o tym pamiętajcie.[83]

Robb Stark i Tyrion Lannister


Jak często przypominają nam Starkowie, nadchodzi zima.[91]

- Roose Bolton do jednego ze swoich ludzi


Liddle: Kiedy w Winterfell był Stark, dziewica mogła wędrować królewskim traktem w sukni na dzień imienia i nikt jej nie zaczepił, a podróżnicy znajdowali ognień, chleb i sól w wielu gospodach i warowniach. Teraz jednak noce są zimniejsze, a drzwi zawarte. (...) Kiedy w Winterfell był Stark, wszystko wyglądało inaczej. Ale stary wilk nie żyje, a młody wybrał się na południe grać o tron. Zostały nam tylko duchy.

Jojen: Wilki wrócą.[92]

Liddle i Jojen Reed


Niedźwiedzia Wyspa nie zna żadnego króla oprócz Króla Północy, który nazywa się STARK.[93]

Lyanna Mormont w liście do Stannisa Baratheona


Maesterze Theomore, powiedz im! Tysiąc lat przed podbojem złożono obietnicę i w Wilczym Barłogu wypowiedziano przysięgi, przed starymi i nowymi bogami. Gdy byliśmy w rozpaczliwym położeniu i nie mieliśmy przyjaciół, gdy wygnano nas z domów i musieliśmy bać się o życie, wilki przyjęły nas, wykarmiły i obroniły przed wrogami. To miasto wybudowano na ziemiach, które od nich otrzymaliśmy. W zamian przysięgliśmy, że zawsze będziemy ich ludźmi. Ludźmi Starków![31]

Wylla Manderly na Dworze Trytona

Uwagi

  1. Nie wiadomo dokładnie, kiedy Ród Manderlych przybył na północ. W 211AC lady Rohanne Webber datowała ucieczkę Manderlych na czas "przed tysiącem lat" (Wierny Miecz). Lord Godric Borrell określa tę datę jako "nie więcej niż dziewięćset lat" przed 300AC (Taniec ze Smokami, Davos I). Jednak zarówno Wylla Manderly jak i maester Yandel datują przybycie Manderlych nieco wcześniej, odpowiednio "tysiąc lat przed Podbojem]]" (Taniec ze Smokami, Davos III) i "kilka tysięcy lat przed Podbojem",(Świat Lodu i Ognia, Północ: Królowie Zimy). Na wpół kanoniczne źródło wymienia okres "tysiąc lat przed Podbojem" (Świat Lodu i Ognia, Biały Port). Uwzględniając wszystkie te opcje należy umiejscowić przybycie Manderlych między 1000 BC i 600 BC.
  2. Wcześniejsze wydania Świata Lodu i Ognia podają, że lord Ellard Stark został zmuszony do oddania Nowego Daru. Później jednak potwierdzono, że ta informacja jest błędna i że zostanie zastąpione stwierdzeniem "Starkowie z radością przyznali", przy czym nie ma pewności, który Stark był wówczas lordem.

Przypisy

  1. Gra o Tron, Rozdział 1, Bran I.
  2. So Spake Martin:The Stark Family, 10 czerwca 2003
  3. So Spake Martin: Land Ownership and Marriage in Westeros? (19 grudnia, 1999)
  4. Gra o Tron, Rozdział 13, Tyrion II.
  5. Gra o Tron, Rozdział 15, Sansa I.
  6. 6,0 6,1 6,2 Gra o Tron, Rozdział 40, Catelyn VII.
  7. Taniec ze Smokami, Rozdział 12, Fetor I.
  8. Taniec ze Smokami, Rozdział 20, Fetor II.
  9. Nawałnica Mieczy, Rozdział 79, Jon XII.
  10. Starcie Królów, Rozdział 53, Jon VII.
  11. 11,0 11,1 Taniec ze Smokami, Rozdział 45, Ślepa Dziewczynka.
  12. Nawałnica Mieczy, Rozdział 40, Bran III.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Starcie Królów, Rozdział 69, Bran VII.
  14. 14,0 14,1 14,2 Gra o Tron, Rozdział 50, Arya IV.
  15. 15,00 15,01 15,02 15,03 15,04 15,05 15,06 15,07 15,08 15,09 15,10 15,11 15,12 Gra o Tron, Rozdział 66, Bran VII.
  16. 16,0 16,1 Taniec ze Smokami, Rozdział 41, Sprzedawczyk.
  17. Starcie Królów, Rozdział 35, Bran V.
  18. 18,0 18,1 Gra o Tron, Rozdział 53, Bran VI.
  19. Gra o Tron, Rozdział 57, Sansa V.
  20. Gra o Tron, Rozdział 70, Jon IX.
  21. Starcie Królów, Rozdział 43, Jon V.
  22. 22,0 22,1 22,2 22,3 22,4 Gra o Tron, Rozdział 2, Catelyn I.
  23. 23,0 23,1 Uczta dla Wron, Rozdział 5, Samwell I.
  24. Starcie Królów, Rozdział 21, Bran III.
  25. 25,0 25,1 Nawałnica Mieczy, Rozdział 56, Bran IV.
  26. 26,0 26,1 26,2 26,3 26,4 26,5 26,6 26,7 Świat Lodu i Ognia, Północ: Królowie Zimy.
  27. 27,0 27,1 27,2 27,3 27,4 27,5 Taniec ze Smokami, Rozdział 29, Davos IV.
  28. Świat Lodu i Ognia, Północ: Górskie Klany.
  29. 29,0 29,1 Świat Lodu i Ognia, Dolina.
  30. 30,0 30,1 Taniec ze Smokami, Rozdział 9, Davos I.
  31. 31,0 31,1 Taniec ze Smokami, Rozdział 19, Davos III.
  32. Świat Lodu i Ognia, The North: The Kings of Winter.
  33. Świat Lodu i Ognia (aplikacja), Wolf's Den.
  34. Nawałnica Mieczy, Rozdział 20, Catelyn III.
  35. 35,0 35,1 Starcie Królów, Rozdział 16, Bran II.
  36. 36,0 36,1 Świat Lodu i Ognia, Na Murze i Za Nim: Dzicy.
  37. Starcie Królów, Rozdział 51, Jon VI.
  38. Gra o Tron, Dodatek.
  39. 39,0 39,1 39,2 39,3 39,4 39,5 39,6 39,7 Świat Lodu i Ognia, Północ: Lordowie Winterfell.
  40. 40,0 40,1 Świat Lodu i Ognia, Dolina: Ród Arrynów.
  41. Księżniczka i Królowa.
  42. Świat Lodu i Ognia, Targaryenowie Na Tronie: Aegon II.
  43. Świat Lodu i Ognia, Targaryenowie na Tronie: Aegon III.
  44. 44,0 44,1 Świat Lodu i Ognia, Północ: Ludzie Kamienia ze Skagos.
  45. Tajemniczy Rycerz.
  46. So Spake Martin: Boskone (February 17, 2006), report 1
  47. So Spake Martin: Boskone (February 17, 2006), report 2
  48. Taniec ze Smokami, Rozdział 7, Jon II.
  49. 49,0 49,1 Taniec ze Smokami, Rozdział 37, Książę Winterfell.
  50. 50,0 50,1 50,2 50,3 50,4 Gra o Tron, Rozdział 6, Catelyn II.
  51. 51,0 51,1 51,2 51,3 51,4 51,5 Gra o Tron, Rozdział 4, Eddard I.
  52. Świat Lodu i Ognia, Upadek Smoków: Rok Fałszywej Wiosny.
  53. Gra o Tron, Rozdział 29, Sansa II.
  54. Świat Lodu i Ognia (aplikacja), Petyr Baelish.
  55. Gra o Tron, Rozdział 18, Catelyn IV.
  56. Starcie Królów, Rozdział 5, Arya II.
  57. Świat Lodu i Ognia (aplikacja), Catelyn Tully.
  58. 58,0 58,1 Świat Lodu i Ognia, Upadek Smoków: Rebelia Roberta.
  59. Nawałnica Mieczy, Rozdział 29, Arya V.
  60. Nawałnica Mieczy, Rozdział 2, Catelyn I.
  61. 61,0 61,1 61,2 61,3 Gra o Tron, Rozdział 12, Eddard II.
  62. 62,0 62,1 Gra o Tron, Rozdział 39, Eddard X.
  63. So Spake Martin: ConQuest (Kansas City, MO; May 27-29) (May 27, 2005)
  64. So Spake Martin: About Benjen Stark (December 15, 2000)
  65. Gra o Tron, Rozdział 19, Jon III.
  66. 66,0 66,1 66,2 Gra o Tron, Rozdział 8, Bran II.
  67. Gra o Tron, Rozdział 9, Tyrion I.
  68. Gra o Tron, Rozdział 10, Jon II.
  69. 69,0 69,1 69,2 69,3 69,4 69,5 69,6 69,7 69,8 69,9 Starcie Królów, Rozdział 66, Theon VI.
  70. Nawałnica Mieczy, Rozdział 35, Catelyn IV.
  71. Nawałnica Mieczy, Rozdział 80, Sansa VII.
  72. Nawałnica Mieczy, Rozdział 51, Catelyn VII.
  73. Nawałnica Mieczy, Rozdział 74, Arya XIII.
  74. Uczta dla Wron, Rozdział 23, Alayne I.
  75. Uczta dla Wron, Rozdział 41, Alayne II.
  76. Uczta dla Wron, Rozdział 6, Arya I.
  77. Uczta dla Wron, Rozdział 31, Brienne VI.
  78. Taniec ze Smokami, Rozdział 51, Theon I.
  79. Taniec ze Smokami, Rozdział 69, Jon XIII.
  80. Taniec ze Smokami, Rozdział 13, Bran II.
  81. Starcie Królów, Rozdział 31, Catelyn III.
  82. Świat Lodu i Ognia, Reach: Stare Miasto.
  83. 83,0 83,1 Gra o Tron, Rozdział 24, Bran IV.
  84. Świat Lodu i Ognia, Na Murze i Za Nim: Nocna Straż.
  85. Świat Lodu i Ognia, Północ: Błotniacy z Przesmyku.
  86. Starcie Królów, Rozdział 6, Jon I.
  87. Uczta dla Wron, Rozdział 1, Prorok.
  88. Taniec ze Smokami, Rozdział 17, Jon IV.
  89. AMAA w/ Elio & Linda of Westeros.org ANSWERS /r/asoiaf's top TWENTY Questions
  90. Gra o Tron, Rozdział 20, Eddard IV.
  91. Starcie Królów, Rozdział 64, Arya X.
  92. Nawałnica Mieczy, Rozdział 24, Bran II.
  93. Taniec ze Smokami, Rozdział 3, Jon I.

Ta strona zawiera treści z angielskiej Wikipedii. Pierwotna treść była w Ród Starków. Lista autorów jest dostępna w historii strony of Ród Starków. Podobnie jak w Wiki Westeros, zawartość Wikipedia dostępna jest pod GNU Free Documentation License.